Nỗi niềm Freelancer: Làm gì để cha mẹ hiểu?

Trong những năm gần đây, tốc độ phát triển nhanh chóng của mạng xã hội đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm hơn cho người dùng. Chính vì thế, một xu hướng việc làm mới dần xuất hiện và trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đó là freelancer. Tuy nhiên dù kiếm được nhiều tiền và có nhiều cơ hội thăng tiến nhưng những freelancer lại vấp phải ý kiến trái chiều từ gia đình và bạn bè.

GEN Z - THẾ HỆ “LÀM CHỦ”

Điều này có thể nói xuất phát từ hiện trạng ngày nay là thế hệ Z càng quan tâm và coi trọng sức khỏe tinh thần trong công việc. Đặc biệt vào giai đoạn nền kinh tế xã hội đang dần trở lại quỹ đạo bình thường, một nguồn nhân lực mới là thế hệ trẻ đang tạo ra một sự thay đổi đáng kể.

SDGsと出会って仕事が変わった 若者と大人のギャップに危機感、今やらなければ (前編) | SEAFOODLEGACY TIMES
Nguồn: iStock

Tiếp xúc với mạng internet càng nhiều, thế hệ trẻ ngày nay càng có xu hướng đưa ra những yêu cầu “cơ bản” của mình về một nơi làm việc lý tưởng. Lấy ví dụ trong một trạng thái được đăng tải tại trang “Insight mất lòng” đã nhận được nhiều sự đồng tình của người theo dõi. Có thể thấy được, ngày nay, bên cạnh những nhận thức về sức khỏe tinh thần của bản thân, gen Z còn chủ động đưa ra yêu cầu về chất lượng nơi làm việc, chế độ lương thưởng hay thậm chí là cơ hội việc làm của chính mình.

Nguồn: Insight mất lòng

"Việc tìm kiếm một nơi làm việc tôn trọng các giới hạn và nhu cầu của nhân viên rất quan trọng với thế hệ ngày nay", Lauren Stiller Rikleen, Chủ tịch Rikleen Institute for Strategic Leadership (Viện nghiên cứu lãnh đạo chiến lược Rikleen) chia sẻ với Insider. "Điều đó sẽ không thay đổi. Với mỗi thế hệ mới, điều đó sẽ ngày càng mạnh mẽ hơn". [1]

Và một khi mà công ty, doanh nghiệp không thể đáp ứng nhu cầu đó của thế hệ trẻ ngày nay, họ sẽ không ngần ngại mà tìm kiếm một công việc khác phù hợp hơn. Cũng chính lúc này, vị thế của nhân viên gen Z trở thành thế chủ động hơn trong công việc, họ chủ động tìm kiếm việc làm, chủ động đưa ra yêu cầu đãi ngộ tương ứng trong công việc đồng thời chủ động nghỉ việc vào thời điểm mà họ cảm thấy không còn phù hợp nữa.

CHA MẸ MONG MUỐN GÌ Ở CON?

Trong văn hoá gia đình Á Đông, cha mẹ thường có xu hướng bảo bọc con, mong con đi theo con đường mà cha mẹ cho là đúng đắn. Ông bà ta ngày xưa có câu: “Cha mẹ đặt đâu, con ngồi đó” để cho thấy được thái độ chở che, mong muốn theo sát và thay con quyết định những con đường mà con “phải đi mới là tốt cho con”. Vì vậy, trong mắt cha mẹ, nghề nghiệp của con cũng nằm trong phạm vi cần được cha mẹ xét duyệt. 

Tình cờ mình có đọc được một bài chia sẻ của bạn Ngọc Phương như sau:

May be an image of 1 person and text

Nguồn: Ngọc Phương

Theo như nội dung trong hình có thể biết được trong mắt cha mẹ, sáng đến công ty, chiều đi về nhà, đi làm theo giờ hành chính là có công ăn việc làm ổn định. Còn những người freelancer, thời gian làm việc không giới hạn, suốt ngày chỉ ru rú ở nhà “làm việc” là thất nghiệp, lông bông, không hề ổn định chút nào. 

FREELANCE - CƠ HỘI HAY RÀO CẢN

Freelance, hay còn gọi là nghề tự do. Những người làm việc freelance, được gọi là freelancer. Freelancer sẽ không bị giới hạn bởi những quy định của công ty, môi trường hay địa điểm và thời gian làm việc.

45 Inspiring Illustrations About Workspaces, Creativity and ArtNguồn: Dribbble

Một trong những lý do khiến xu hướng làm việc tự do xuất hiện và phổ biến là thời đại internet phát triển nhanh chóng khiến cho việc tìm kiếm và bàn giao công việc qua mạng trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Đặc biệt là khi có khá nhiều bạn trẻ trong thế hệ trẻ ngày nay không chấp nhận những điều lệ trong quy định của công ty, mong muốn làm việc thoải mái, cân bằng giữa việc đi làm và đi chơi. Chính vì thế mà xu hướng freelancer bắt đầu phổ biến rộng rãi và phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam trong những năm gần đây.

Làm freelancer, các bạn trẻ có nhiều thời gian bên gia đình hơn, không bị gò ép trong một môi trường làm việc hay những quy củ bắt buộc phải tuân theo.  Tính chất làm việc tự do và thoải mái của freelancer hiện nay đã thu hút nhiều sự chú ý về cơ hội việc làm không chỉ cho thế hệ trẻ mà còn thu hút cả những nhà tuyển dụng khi họ không cần phải chi trả những chi phí bảo hiểm nào cho những nhân sự freelancer. 

Tuy nhiên, freelancer vẫn là một lĩnh vực khá mới tại Việt Nam, không quá nhiều người có thể hiểu nó một cách tường tận được.  Ví dụ khá rõ nét như đã đề cập trên, nhiều bậc phụ huynh có con em làm freelancer không cho rằng đây là một nghề nghiệp “ổn định”. Đặc biệt trong xã hội Việt Nam, cha mẹ và những người xung quanh đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định lựa chọn nghề nghiệp của mỗi cá nhân.

LÀM GÌ ĐỂ CHA MẸ HIỂU?

  1. Nỗi sợ đến từ đâu?

    Có thể nói, việc bạn có thể gắn bó dài lâu với một công việc phụ thuộc ít nhiều vào sự ủng hộ của gia đình. Trong tập 1 của podcast mùa 3 Thử Thành Thật, khách mời Hà Thiên Kim đã chia sẻ về quyết định bỏ học tại trường Nhân Văn đã nhận được sự phải đối từ cha mẹ mình “Muốn làm gì thì làm, phải học cho xong để lấy cái bằng đi đã.”

    Bởi vì trong mắt bất kỳ vị phụ huynh nào, sự ổn định là trên hết, những quyết định về việc làm freelancer thường không ổn định về giờ giấc, nơi làm việc đã trở thành một cái nghề hết sức “lông bông” trong mắt cha mẹ. Chính vì vậy, biết được nguồn cơn nỗi lo lắng của cha mẹ sẽ có thể giúp bạn thuyết phục được họ.

  2. Xây dựng niềm tin

    Sau khi đã hiểu được nguồn gốc của nỗi lo sợ của cha mẹ về nghề freelancer, hãy tiến hành xây dựng niềm tin với bậc phụ huynh của mình. 

    Nếu cha mẹ lo lắng về vấn đề tài chính của bạn, hãy chứng minh cho cha mẹ mình bằng cách cho họ xem về chế độ lương thưởng mà bạn nhận được cũng như cơ hội việc làm và kế hoạch làm việc mà bạn đã có được khi làm tại vị trí freelancer.

     

    Nguồn: iStock

    Nếu vấn đề làm cha mẹ lo lắng lại là giờ giấc sinh hoạt của bạn khi làm freelancer, hãy nói cho cha mẹ hiểu những lợi ích về thời gian mà freelancer có thể đạt được, một trong số đó là có nhiều thời gian bên gia đình hơn.

    Còn nếu như cha mẹ lo lắng về việc liệu bạn có thể bị đuổi việc hay thất nghiệp khi làm freelancer không thì hãy giải thích cho cha mẹ rằng cơ hội việc làm của freelancer là cực kỳ to lớn. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp có xu hướng tuyển dụng freelancer không chỉ vì kinh nghiệm làm việc của họ mà còn suy xét đến những chi phí mà công ty không cần phải chi trả như nhân viên toàn thời gian.

  3. Thoả hiệp với sự thật

    Và cuối cùng, khi đã giải bài toán lo lắng của phụ huynh, nếu như cha mẹ chấp nhận và ủng hộ bạn, thì còn gì tuyệt vời hơn nữa. Nhưng nếu, cha mẹ vẫn không đồng ý với bạn thì sao? Điều duy nhất cần làm lúc đó là khi được hỏi thăm về công việc freelancer, hãy khéo léo trả lời những điều được cho là ổn định trong mắt cha mẹ như vấn đề lương thưởng hay đơn giản là việc các bạn vẫn đang cảm thấy hạnh phúc và thoải mái với chính công việc freelancer hiện tại của mình.

    Đây chỉ là một vài giải pháp mà bạn có thể tham khảo để có thể thuyết phục được gia đình của mình về nghề nghiệp mà bạn lựa chọn. Tuy nhiên, “mỗi nhà mỗi cảnh” không phải lúc nào cũng có thể áp dụng các phương pháp trên để giải quyết sự không đồng thuận từ phía gia đình. Điều quan trọng nhất trong quá trình này là sự cảm thông, thấu hiểu và tôn trọng. Bởi lẽ, trong con đường hành trình sự nghiệp, sự ủng hộ của gia đình sẽ là động lực và là hậu phương vững chắc cho mỗi người.

    Nguồn tham khảo:

    [1] Gen Z ngày càng quan tâm và coi trọng sức khỏe tinh thần trong công việc


Khi bố mẹ không vui vì bạn "vác tù và hàng tổng"

Trong báo cáo “Làm thế nào để tương tác với Thế hệ Z ở Việt Nam” [1] của hãng nghiên cứu Nielsen cho thấy Thế hệ Z sẽ chiếm 25% lực lượng lao động của Việt Nam vào năm 2025. Nghiên cứu mô tả Thế hệ Z của Việt Nam là nhóm người theo chủ nghĩa đa văn hóa và quan tâm đến các vấn đề xã hội khác nhau gồm trách nhiệm xã hội, các vấn đề môi trường bình đẳng giới.

 

 

 

Qua nhiều cuộc trò chuyện và chia sẻ với các bạn trẻ, giúp mình khẳng định xu hướng này là có thật. Các bạn thuộc thế hệ Gen Z dù đang học hay làm việc trong lĩnh vực nào đều có sự quan tâm về các vấn đề đang xảy ra xung quanh mình. Vì thế, các sự kiện chia sẻ về các chủ đề môi trường, xã hội, bình đẳng giới ngày càng thu hút sự tham gia của thế hệ trẻ. 

Sinh ra trong thời kỳ bùng nổ “kỹ thuật số”, thế hệ gen Z không chỉ đơn thuần là kết nối, mà họ còn siêu kết nối. Một khảo sát chỉ ra 74% người thuộc thế hệ Z nói rằng họ dành thời gian rảnh để online. Tuy vậy, một điều thú vị là Gen Z lại ít có xu hướng chia sẻ quá nhiều về những suy nghĩ của mình trên mạng xã hội, thay vào đó, họ lại quan tâm tham gia các hoạt động xã hội một cách trực tiếp, vừa để học hỏi kinh nghiệm cho công việc, vừa có thêm trải nghiệm phong phú và mong muốn góp tay vào những hoạt động hỗ trợ cộng đồng để tìm ra ý nghĩa cuộc sống. 

Đây rõ ràng là một bức tranh tích cực về thế hệ Gen Z, tuy vậy, các bạn lại gặp không ít khó khăn để nhận được sự ủng hộ từ chính bố mẹ của mình khi mong muốn tham gia hoạt động liên quan đến cộng đồng. Không ít các bạn trẻ từng trải lòng những khó khăn về việc làm sao để bố mẹ hiểu được công việc mình làm. 

 

Nghiên cứu mô tả Thế hệ Z của Việt Nam là nhóm người theo chủ nghĩa đa văn hóa và quan tâm đến các vấn đề xã hội khác nhau gồm trách nhiệm xã hội, các vấn đề môi trường bình đẳng giới.

Có bạn chia sẻ mỗi khi về nhà là bạn lại trốn lên phòng, tránh ăn chung với gia đình vì sợ nghe bố mẹ khuyên nhủ về công việc khác bạn nên theo đuổi.  Có bạn thì tranh cãi rất nhiều lần với bố mẹ đến mức cảm thấy bản thân không được gia trình yêu thương và tôn trọng. Có bạn thì luôn cảm thấy tội lỗi vì đã không đi theo con đường mà bố mẹ luôn mong mỏi. 

Đây chỉ là một số trong nhiều ví dụ mà các bạn trẻ đang đối diện để đeo đuổi con đường hướng về cộng đồng và xã hội.  

Khoảng cách thế hệ là lý do phổ biến mọi người dùng để giải thích tình trạng này, tuy nhiên, dù ở thời đại nào thì khoảng cách thế hệ vẫn luôn tồn tại. Sự thật là khi hai thế hệ có những trải nghiệm lớn lên khác nhau thì những mối quan tâm, suy nghĩ sẽ không thể nào đồng nhất.

Nếu thế hệ trước đây lớn lên trong điều kiện sống lúc nào cũng thiếu thốn khiến họ thường lo lắng rất nhiều về sự ổn định trong cuộc sống, thì thế hệ hiện tại có nhiều điều kiện hơn thế hệ trước lại quan tâm nhiều về những trải nghiệm trong cuộc sống. “Sống là để trải nghiệm” là một câu slogan đánh trúng tâm lý của thế hệ mới. Chẳng hạn, có nhiều bạn trẻ sẵn sàng làm công việc với mức lương không cao hay ngay cả tình nguyện chỉ để có cơ hội được trải nghiệm và học hỏi. 

Tuy vậy, mâu thuẫn này không phải là không thể giải quyết. Chúng ta không ai chọn được gia đình, nhưng vẫn luôn có thể chọn cách ứng xử phù hợp để làm cho mối quan hệ gia đình được tốt hơn. 

Có một số giải pháp mà bạn có thể thử áp dụng nếu gặp đang phải khó khăn làm sao để bố mẹ thấu hiểu công việc bạn đang làm: 

1. Chia sẻ về ước mơ và suy nghĩ của mình với bố mẹ nhiều hơn. 

Với văn hoá Á Đông điều này thường khó khăn, nhưng các bạn Gen Z có lợi thế hơn về sự cởi mở khi lớn lên trong một môi trường toàn cầu hoá. Khi bạn cởi mở để chia sẻ chân thành về suy nghĩ và mơ ước của mình, biết đâu sẽ khiến bố mẹ cũng cảm thấy thoải mái để mở lòng chia sẻ những lo lắng đằng sau của họ để cùng hiểu nhau hơn. Đây cũng là cách mà chàng nhạc sĩ trẻ Võ Việt Phương dùng để chia sẻ ước mơ của bạn về con đường âm nhạc, Phương hay chia sẻ ước mơ sang tác nhạc của mình và hỏi về ước mơ của bố mẹ trong những bữa cơm gia đình, nhờ đó mà bố mẹ hiểu bạn hơn và ủng hộ bạn trên con đường chinh phục ước mơ ấy. 

2. Chia sẻ kế hoạch về con đường mình đi một cách rõ ràng 

Điều này cũng giúp cho bố mẹ an tâm hơn về sự lựa chọn của bạn. Đôi khi bố mẹ chưa ủng hộ chỉ vì lo lắng sợ con chưa suy nghĩ kỹ càng. Khi bạn có được một kế hoạch cụ thể về con đường của mình sẽ giúp bố mẹ cảm thấy an tâm hơn vì nhìn thấy bạn có sự chuẩn bị cho con đường của mình. 

3. Để bố mẹ thấy bạn hạnh phúc và vui vẻ như thế nào khi làm công việc mình yêu thích. 

Nếu có cơ hội, mời bố mẹ tham gia những hoạt động bạn đang làm để họ gặp gỡ được với những người bạn làm việc cùng và nhìn thấy được ý nghĩa của chúng. Không bố mẹ nào mà không muốn nhìn thấy con mình hạnh phúc, khi bạn chứng tỏ được công việc đó giúp bạn sống hạnh phúc như thế nào, sẽ có thể giúp làm “xiêu lòng” bố mẹ. 

Đây chỉ là một trong rất nhiều giải pháp mà bạn có thể áp dụng, tuỳ thuộc vào hoàn cảnh thực tế mà chọn lựa và điều chỉnh cho phù hợp. Khoảng cách thế hệ dù lớn đến thế nào vẫn có thể rút ngắn được khi chúng ta ứng xử với sự thấu cảm, chân thành và thương yêu.

Làm công việc xã hội, công việc cộng đồng chắc chắn gặp không ít khó khăn, việc có thêm đồng minh sẽ giúp con đường này trở nên đỡ chông gai và khó đi hơn. Và có lẽ, không có đồng minh nào vừa lâu bền và gần gũi nhất là gia đình và bố mẹ của mình, đúng không bạn nhỉ.

Nguồn tham khảo:

[1] Kết Nối với Thế Hệ Z tại Việt Nam 

Nguồn ảnh: Freepik