Tính thực tế của "Nữ luật sư kỳ lạ Woo Young Woo" và góc nhìn khác về bình đẳng cơ hội

Bộ phim “Extraordinary Attorney Woo” (Nữ luật sư kỳ lạ Woo Young Woo) khơi dậy sự quan tâm của công chúng về căn bệnh tự kỷ và mang đến góc nhìn khác về bình đẳng cơ hội, nhưng liệu những gì phim mô tả có đúng với thực tế?

Nguồn: The United Business Journal

Hiện tại, Tập 12 của bộ phim đã được lên sóng tối 4.8 ghi nhận rating 14.9%. Từ những ngày đầu phát sóng, phim liên tục duy trì tỷ suất người xem trên 10% và đứng đầu bảng xếp của nhà Netflix. Bộ phim xoay quanh cuộc sống và công việc của nữ luật sư tự kỷ Woo Young Woo do Park Eun Bin thủ vai sở hữu IQ 164 và gặp khó khăn trong giao tiếp xã hội. Phim được mô tả là “tác phẩm có khả năng chữa lành” vì đã miêu tả chân thực về chứng bệnh này cùng sự hỗ trợ của các đồng nghiệp. 

Tuy nhiên, đi đôi với sự bùng nổ này, “Nữ luật sư kỳ lạ Woo Young Woo” cũng dấy lên lo ngại về độ thực tế của câu chuyện và ảnh hưởng lên nhận thức về chứng “Asperger”, một loại hội chứng tự kỷ. Theo Estas, một tổ chức dành cho người mắc chứng tự kỷ tại Hàn Quốc cho biết những biểu hiện của rối loạn phổ tự kỷ trong phim là không chính xác. Do đó có thể thấy biểu hiện của nhân vật trong phim giống với Hội chứng Savant – chứng tự kỷ chức năng cao chứ không phải rối loạn phổ tự kỷ thông thường. Từ những điều phi thực tế như vậy, một số phụ huynh có con tự kỷ cũng bày tỏ những lo ngại. 

Truyền thông Hàn đưa tin nhiều cuộc bắt nạt đã xảy ra bằng cách sử dụng tên Woo Young Woo. Một người đàn ông chia sẻ: “Có một học sinh ở trường của vợ tôi bị rối loạn phổ tự kỷ, tình trạng nặng hơn Woo Young Woo một chút. Giờ đây, những đứa trẻ khác sẽ tìm đến học sinh đó để xem em ấy có hành động như Woo Young Woo không. Chúng còn hỏi rằng ‘Woo Young Woo rất thông minh nhưng tại sao bạn lại không như vậy?'”. Nhiều người cho rằng bộ phim đã tạo nên hiệu ứng tiêu cực, khiến cho xã hội săm soi và kỳ vọng hơn ở những người mắc chứng Asperger.

Một người phụ huynh khác cũng bày tỏ sự thất vọng rằng “Ở Hàn Quốc, nơi nhiều người tin rằng những đứa trẻ khuyết tật về phát triển nên được giám sát bởi người giám hộ 24/7 và phải ở nhà, tuy nhiên Woo Young Woo dường như là người duy nhất có thể đi ra ngoài và hòa nhập cùng xã hội”. 

Nguồn: Kbizoom

Ngoài ra, một làn sóng bắt chước cách nói chuyện, đi lại, niềm yêu thích cá voi, … giống nữ luật sư đã gây không ít những tranh cãi trái chiều. YouTuber Misunjjang đăng tải video để tóc ngắn, đeo tai nghe và ăn kimbap theo chiều dọc. Cô nhắc đến tên nhân vật và gọi đây là “bệnh Woo Young Woo” dưới phần chú thích. Tiếp đến, kênh Wowcow làm về nội trợ cũng gây phẫn nộ khi bắt chước những động tác của nhân vật bị tự kỷ.

Nguồn: Koreajoongangdaily

Ngay sau hàng nghìn bình luận về hành động của các blogger, 2 Youtuber đứng trước sự tẩy chay dữ dội này đã phải đăng bài xin lỗi cho hành động này. Trên thực tế, khi vào vai Woo Young Woo, nữ diễn viên Park Eun Bin đã rất lo lắng và sợ hãi. Cô có cố vấn nhân vật riêng để đảm bảo mọi hành động diễn ra trong phim đều chính xác, khách quan.

Nguồn: Koreajoongangdaily

Những điều trên cũng đủ để hiểu rằng với độ thành công của bộ phim, đó hẳn là con dao hai lưỡi và vẫn quan trọng là cách tiếp nhận thông điệp của khán giả và không thể phủ nhận những ý nghĩa mà phim đã trao gửi đến chúng ta. Tuy nhiên nhờ đó, cộng đồng những người khuyết tật về phát triển nói chung, chứng bệnh tự kỷ nói riêng được quan tâm và cảm thông hơn.

Tương lai nghề nghiệp cho người khuyết tật

Khi tương lai phát triển theo khuynh hướng linh hoạt hơn, làm việc từ xa nhiều hơn, giảm cách làm việc truyền thông, điều này có ý nghĩa gì đối với người khuyết tật. Tương lai công việc đối với họ như thế nào và họ cần chuẩn bị những gì cho những điều sắp tới?

1. Cơ hội công việc truyền thống được rộng mở hơn cho cộng đồng người khuyết tật

Trong thời kỳ đỉnh điểm của cuộc suy thoái năm 2008, Alok, người bị điếc, đã được thuê theo hợp đồng với những ứng viên khiếm thính và những người không khuyết tật khác. Hai năm sau, nhiều người khiếm thính, bao gồm cả Alok, đã trở thành nhân viên toàn thời gian. Lý do rất đơn giản: khả năng cạnh tranh. Alok đã trải qua những mô phỏng khắt khe về các loại công việc khác nhau và học cách kỳ vọng vào bản thân nhiều hơn những kỳ vọng thấp mà gia đình dành cho anh.

Nguồn: Báo Thanh niên

Anh Phạm Như Ý (34 tuổi, quê Phú Yên) khuyết tật vận động, bại liệt 2 chân sau một cơn sốt lúc 3 tuổi. Quê nghèo, gia cảnh khó khăn, ba mất khi Ý mới 8 tuổi. Nghỉ học từ sớm vì hoàn cảnh gia đình, nhưng với tinh thần học hỏi anh hiện nay đã có được một công việc ổn định trong ngành digital marketing, một nơi theo anh nhận xét “đông nhân viên, nhưng tôi thấy rất hào hứng, bình đẳng và được tôn trọng. Công việc cũng vậy, không phải quan tâm về khuyết tật mà là khả năng của mỗi cá nhân”

Như vậy, sự phát triển của Alok ở một trời tây và anh Ý ở trời ta đã cho thấy rằng vẫn rất khả thi để có thể được làm trong những công ty toàn diện (inclusive organization) nơi luôn tạo sự bình đẳng cho mọi nhân viên, sử dụng quy trình hoà nhập người khuyết tật từ đầu đến cuối. Có những mô tả công việc trong tay giúp họ nhận biết được những rào cản của mình và tự tìm kiếm đáp án để có thể cạnh tranh với những ứng cử viên khác. Ở các công ty này, họ cũng được nhận những đánh giá toàn diện và rất được khuyến khích phát triển. Nhiều công ty cũng được khuyến khích phân bổ nguồn ngân sách để mua các thiết bị để hỗ trợ họ nếu cần.

2. Một sân chơi bình đẳng trong trò chơi nghề nghiệp

Các tiêu chuẩn hòa nhập dành cho người khuyết tật cần được thiết lập cho phân ban nhân sự phối hợp với các tổ chức xã hội tiên phong trong lĩnh vực này. 

Một số công ty tuyển dụng người khuyết tật đã chùn bước khi đội ngũ nhân sự đối xử với người khuyết tật một cách bất bình đẳng. Ví dụ, việc sử dụng trí tuệ nhân tạo để phỏng vấn có thể phân biệt đối xử đối với những người khuyết tật.

Nguồn: Shutterstock

Việc tuyển dụng một người khuyết tật đòi hỏi các công ty phải có “tâm lý lựa chọn” thay vì “tâm lý loại bỏ”. Khi các công ty nhận được hàng nhìn hồ sơ, họ cố gắng loại bỏ các ứng cử viên thông qua các tiêu chí chẳng hạn như bằng cấp hoặc những tiêu cực tuyển dụng trong đó khuyết tật có thể xuất hiện như một điểm tiêu cực và do đó sẽ bị loại bỏ. 

3. Các công ty tuân thủ với các tiêu chuẩn trợ năng

Nguồn: W3C

Công việc của những người khuyết tật ở các công ty được thực hiện hoá vì đã được đảm bảo các phần mềm mà họ sử dụng có thể truy cập được hoặc có sự can thiệp của chuyên gia để làm nó có thể dễ dàng truy cập với họ. Quy trình trang bị của doanh nghiệp buộc phải đáp ứng các tiêu chuẩn về khả năng tiếp cận phổ quát. Không nên mua phần mềm nào cho đến khi chưa đáp ứng tiêu chuẩn WCAG, là một bộ tiêu chuẩn trong xây dựng Website, được tổ chức W3C đưa ra nhằm xác định cách làm sao cho nội dung Web dễ tiếp cận hơn với người khuyết tật.

4. Cần có những kỳ vọng hợp lý

Sự cạnh tranh và kỳ vọng của bản thân là những khía cạnh cơ bản đối với người khuyết tật. Điều quan trọng là phải thực hiện đào tạo và phát triển kỹ năng hoà nhập dành cho người khuyết tật khác nhau, đặc biệt là các kỹ năng được đề cập trong báo cáo “Tương lai việc làm năm 2020” của diễn đàn kinh tế thế giới.

5.Xây dựng ngọn lửa tham vọng

Nguồn: Việt Giải Trí

Điều quan trọng là phải gieo mầm ý chí ngay từ khi còn nhỏ thông qua các chương trình “kết nối sớm” (early connection), chương trình cung cấp các dịch vụ và hỗ trợ phát triển cho các gia đình có con bị khuyết tật hoặc có nhu cầu bổ sung. Họ cũng có thể bắt đầu từ các tài nguyên nguồn mở như bảng việc làm dành cho người khuyết tật. Họ cũng cần phải biết về các công việc có nhu cầu, các xu hướng thị trường mới nhất và các công việc “không phải thông thường”, như xem video trên mạng xã hội. Ở một quốc gia như Ấn Độ, nơi cha mẹ có vai trò nhất định trong việc lựa chọn công việc cho con mình, chúng ta cần nâng cao nhận thức về một số công việc trực tuyến có thể bị một số người coi là phù phiếm.

6. Tự làm chủ cơ hội và cuộc đời mình

Một trong những bài học mà chúng ta nhận được gần đây chính là sự cần thiết cho người khuyết tật chủ động tìm kiếm cơ hội. Rohan một người có chứng tự kỷ đã luôn tự trau dồi cho mình ngoài những khóa tập huấn kỹ năng, nếu không anh ấy sẽ thất nghiệp. Việc trau dồi cho bản thân nhiều kỹ năng hơn chính là chìa khoá để thành công vì xu hướng tuyển dụng mới như chúng mình đã từng chia sẻ về bối cảnh khi kỹ năng thay thế bằng bằng cấp. Và đặc biệt, nền kinh tế tương lai được dự báo sẽ đi theo hướng tự động hoá và kỹ thuật số hoá, đòi hỏi sự phát triển của các loại hình giáo dục phi truyền thống để theo kịp với nhu cầu về kỹ năng của thị trường. Những xu hướng đó có thể bắt gặp tại đây. 

7. Thích ứng và tận dụng công nghệ để hỗ trợ bản thân

Cuối cùng, công nghệ và khả năng thích ứng có thể giúp những người khuyết tật có được một công việc tốt. Geeta có khả năng cạnh tranh trong vai trò điều phối dự án nhờ vào việc cô ấy sử dụng các tính năng của phần mềm nhận dạng giọng nói để nhanh chóng điều hướng bằng chuột và nhấp vào các biểu tượng và menu đã chọn. Việc cô ấy không thể cử động tay cũng không gây cản trở vì công nghệ đã được sử dụng tốt. Sự thật rằng nhiều người khuyết tật nặng và đa khuyết tật làm việc bằng các ứng dụng những giải pháp dành riêng cho họ. Bởi lẽ tương lai như đã chia sẻ ở bài viết trước đây, AI, công nghệ sẽ là nơi dành cho những bạn trẻ biết đón đầu và nắm bắt cơ hội.

Nguồn: Cvandmore

Lời kết

Dẫu biết sẽ rất khó khăn, tuy nhiên bộ phim “Nữ luật sư kỳ lạ Woo Young Woo” đi kèm với sự phát triển của xã hội sẽ là một nguồn hy vọng mới dành cho cộng đồng người khuyết tật.

Nguồn: 

Parents with autistic children said, “I feel uncomfortable with ‘Extraordinary Attorney Woo’”… Netizens responded, “I can understand why they feel this way”

Is ‘Extraordinary Attorney Woo’ helping or hurting the autism community?

Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.1

What future for the work of people with disabilities?


“We're a family” - Liệu có áp dụng được chốn công sở?

Nếu bạn đã thấy một tin tuyển dụng đang mở hoặc đã trải qua một kỳ định hướng công việc mới, bạn có thể dễ dàng thấy từ “gia đình” luôn đi kèm với việc mô tả văn hóa của một công ty.

Chẳng hạn như:

“Chúng tôi là một gia đình.”

“Chào mừng bạn đến với [company name] Family.”

“Chúng ta là một gia đình cùng hít thở và sống với sứ mệnh của công ty.”

Không có gì ngạc nhiên vì chúng ta dành phần lớn thời gian thức dậy khoảng một phần ba cuộc đời tại nơi làm việc. Sợi dây kết nối giữa ta với những người đồng nghiệp sẽ được thể hiện dưới nhiều hình thức – họ có thể giúp chúng ta phát triển trong sự nghiệp và thậm có thể là một người bạn, chia sẻ hỗ trợ tinh thần chúng ta. Vì vậy, nó chỉ có nghĩa rằng các mối quan hệ bản thân xây dựng tại nơi làm việc có thể phản chiếu những mối quan hệ bạn tìm thấy ở gia đình.

Nhưng những điều này diễn ra như thế nào phụ thuộc vào văn hóa của công ty bạn.

Là một huấn luyện viên phát triển khả năng lãnh đạo, đây là một trong những sai lầm lớn nhất của các công ty mà Joshua A. Luna thấy trong số các nhà quản lý và các nhóm có hiệu suất làm việc cao. Mặc dù một số khía cạnh của văn hóa “gia đình” như tôn trọng, đồng cảm, quan tâm có thể làm tăng thêm giá trị, nhưng cuối cùng cố gắng áp đặt văn hóa công ty giống như gia đình có thể có hại.

Văn hóa gia đình có thể gây hại cho nhân viên như thế nào?

Những người lãnh đạo thường muốn những nhân viên làm việc hiệu quả, hiệu suất cao. Việc xây dựng văn hóa “gia đình” và cảm giác thân thuộc thoạt nghe có vẻ không ác ý, nhưng khi được sử dụng để thúc đẩy mối quan hệ với kỳ vọng về hiệu suất cấp cao nhất, hiếm khi sẽ có hiệu quả bởi …

Các ranh giới mang tính cá nhân và chuyên nghiệp bắt đầu mờ đi.

Chúng ta phải hiểu rằng “gia đình” có ý nghĩa khác nhau đối với những người khác nhau. Không phải ai cũng muốn kết nối với đồng nghiệp của mình ở mức độ sâu hơn, chứ đừng nói đến việc tạo ra sự phụ thuộc vào tổ chức. Trong bối cảnh chuyên nghiệp, một nhân viên sẽ muốn giữ cho mình các thông tin riêng tư về cuộc sống cá nhân của họ. Nhưng khi nơi làm việc được gọi là một “gia đình”, những cuộc trò chuyện kiểu này có thể là trò chơi công bằng yêu cầu mọi người đều chia sẻ vì mục tiêu của tổ chức là khuyến khích hoà nhập.

Theo nghiên cứu, khi một tổ chức sử dụng phép ẩn dụ gia đình trong các doanh nghiệp, nó sẽ tạo ra một nền văn hóa mà ở nơi đó đồng nghiệp không còn được coi là đồng nghiệp nữa, mà là anh chị em. Điều này khiến nhân viên gắn bó về mặt cảm xúc với tổ chức. Mặc dù nó có thể làm giảm xung đột và bất đồng trong công ty, nhưng nỗi sợ gây căng thẳng trong mối quan hệ với cấp trên của họ (những người hiện được coi là cha hoặc mẹ) có thể khiến nhân viên cảm thấy như họ phải chia sẻ bất kỳ thông tin nào đang được hỏi.

Điều này thậm chí có thể khó khăn hơn trong môi trường làm việc online hoặc hybrid, đặc biệt là tại một công ty nơi phần lớn nhân viên chưa bao giờ làm việc từ xa trước đây. Nghiên cứu cho thấy khi các nhà quản lý không thể “nhìn thấy” các báo cáo trực tiếp của họ, đôi khi họ khó để tin tưởng rằng nhân viên của họ đang thực sự làm việc. Điều này có thể thúc đẩy các nhà quản lý thời gian và năng suất làm việc của nhân viên. Kết hợp điều này với các nền văn hóa mà ưu tiên đầu ra của công việc hơn khiến người lãnh đạo, người quản lý sẽ cảm thấy có quyền đến những việc dính dáng đến nhân viên.

Một cảm giác trung thành phóng đại trở nên có hại.

Khi một thành viên trong gia đình đang cần hoặc đòi hỏi sự cam kết đáng kể từ phía bạn, bạn hiếm khi phải suy nghĩ kỹ. Ít nhất, đó là nhận thức giữa các mối quan hệ trong gia đình. Được đặt vào môi trường làm việc, lòng trung thành có thể bị hiểu sai là hình thức kỳ vọng để vượt lên trên và hơn thế nữa để làm bất cứ điều gì để hoàn thành nhiệm vụ được giao. Theo cuốn sách của Rob Goffee và Gareth Jones mang tên “The Character of a Corporation” nói về văn hóa gia đình, nhân viên sẵn sàng can thiệp để hỗ trợ người khác khi có nhu cầu, hoặc thậm chí tình nguyện “giúp đỡ trước khi họ được yêu cầu” theo cách vị tha nhất.

Nhưng đây là mặt trái. Nhiều ví dụ và nghiên cứu cho thấy những người quá trung thành có nhiều khả năng tham gia vào các hành vi phi đạo đức để giữ công việc của họ và cũng có nhiều khả năng bị bốc lột  bởi chủ nhân của họ. Những điều này có thể biểu hiện là được yêu cầu làm việc không hợp lý trong những giờ làm việc không hợp lý hoặc trong các dự án hoặc nhiệm vụ không liên quan đến vai trò của bạn, hoặc giữ kín mọi thứ vì đó là lợi ích tốt nhất của công ty.

Một động lực quyền lực được tạo ra nơi nhân viên bị lợi dụng.

Nếu bạn đang thúc đẩy văn hóa gia đình, điều đó có khiến người giám đốc trở thành cha mẹ và nhân viên trở thành con cái không? Tuy nhiên, bạn cần lưu ý rằng không phải ai cũng có mối quan hệ tốt với cha mẹ hoặc anh chị em của họ.

Những động lực này cũng có thể khiến nhân viên cảm thấy mất sức mạnh giống như cha mẹ thường quyết định và con cái tuân theo mệnh lệnh để tự đứng lên và đảm nhận công việc nằm ngoài vùng an toàn.

Một vấn đề khác phát sinh khi nói đến việc để ai đó đi hoặc chia sẻ phản hồi mang tính xây dựng. Trong một nền văn hóa “gia đình”, nó hầu như luôn luôn cảm thấy rất cá nhân. Bạn không sa thải một thành viên trong gia đình, cũng như không đưa họ vào kế hoạch cải thiện hiệu suất (PIPs). Mối quan hệ giữa nhân vien và sếp có bản chất là tạm thời, và đến một lúc nào đó cũng phải kết thúc. Vì vậy, để ví mối quan hệ  trong công ty với một gia đình tạo ra một ám chỉ rằng mối quan hệ sẽ kéo dài vô thời hạn.

Bạn cũng sẽ có nguy cơ che giấu hành vi bất hợp pháp giữa các đồng nghiệp thân thiết, bởi vì bạn có thường xuyên chế nhạo gia đình mình không? Các nghiên cứu cho thấy rằng những nhân viên hoạt động trong một “nền văn hóa gia đình” thường không báo cáo bất kỳ hành vi sai trái nào khi họ cảm thấy có mối quan hệ chặt chẽ hơn với thủ phạm. Cảm giác sợ hãi thiệt hại có thể gây ra cho thủ phạm khiến các nhân viên đồng nghiệp im lặng và đồng lõa.

Vậy người lao động, nhân viên cần làm gì khi rơi vào một công ty với văn hoá “gia đình” ?

Công sở vẫn là công sở. Vì thế, người lao động cần phân biệt rạch ròi trách nhiệm và nhiệm vụ khi làm việc trong môi trường này”, Tessa West, giáo sư tâm lý học từ ĐH New York (Mỹ) kiêm tác giả cuốn Jerks at Work: Toxic Coworkers and What to Do About Them, nói.

Vạch rõ giới hạn

Vì thế ngay từ những ngày đầu tiên, bạn nên đặt ra giới hạn cụ thể cho mình nhằm tránh xung đột lợi ích hay bị kéo vào những mâu thuẫn không đáng có. Bạn cần có ý thức duy trì những quy tắc cá nhân này thường xuyên và khéo léo.

Ví dụ nếu đồng nghiệp nhờ san sẻ công việc, bạn có thể nhận lời hỗ trợ song khéo léo nhắn nhủ đây chỉ là một ngoại lệ, không thuộc trách nhiệm của bạn để tránh sự hiểu lầm, mâu thuẫn về sau. Ngoài ra, nếu cấp trên  hay đồng nghiệp có hành động vượt quá giới hạn, bạn phải tỏ rõ thái độ, tránh bị cuốn vào tranh cãi hoặc truy cứu trách nhiệm không đáng có.

Chắt lọc mối quan hệ

Với những công ty có văn hóa gia đình, nhân viên cần có cái nhìn thực tế, rõ ràng, sàng lọc khi xây dựng các mối quan hệ nơi công sở.

Giống như một gia đình, giữa đồng nghiệp và cấp trên cũng có thể nảy sinh sự bất đồng. Thay vì nghiêng về một phía, bạn nên tránh tham dự vào các mâu thuẫn như vậy nhằm duy trì sự chuyên nghiệp và tập trung trong công việc.

Bên cạnh đó, bạn nên tìm kiếm những mối quan hệ chất lượng, tích cực trong môi trường công sở. Một nhà quản lý, đồng nghiệp có chuyên môn, kinh nghiệm, luôn cởi mở chia sẻ, thẳng thắn sẽ là nguồn động lực thúc đẩy bạn trong công việc.

Tuy nhiên, những nhân viên có thể trải qua cảm giác “bị bỏ rơi, lạc lõng” khi bước vào các công ty có văn hóa doanh nghiệp kiểu gia đình.

Trong tình huống này, một số chuyên gia trong lĩnh vực nhân sự khuyên rằng việc chủ động tham gia các hoạt động tập thể, kết nối với những đồng nghiệp khác để mở rộng mối quan hệ.

Phản ứng khi tình huống trở nên độc hại

Mặc dù làm việc trong những môi trường có tính thử thách cao có thể đem lại cơ hội học hỏi kinh nghiệm, nhân viên cần nhìn nhận rõ về tính chất công việc và có hành động khi môi trường làm việc trở nên độc hại.Phản ứng khi tình huống trở nên độc hại

Khi bị phân biệt đối xử ở nơi làm việc, không được công nhận năng lực hoặc dồn ép công việc, bạn có thể tìm lời khuyên từ những đồng nghiệp đáng tin cậy hoặc trực tiếp đề cập với cấp trên.

Những cuộc trò chuyện này cần được thực hiện ngay khi nảy sinh mâu thuẫn và diễn ra một cách thẳng thắn, cởi mở để tìm ra hướng giải quyết.

Trường hợp xấu nhất, nếu những ranh giới bạn đặt ra không được tôn trọng, các nỗ lực chia sẻ và đóng góp không được lắng nghe dẫn tới hệ lụy về sức khỏe thể chất và tinh thần, bạn có thể cân nhắc tìm một môi trường, công việc khác phù hợp hơn.

Nguồn:

The Toxic Effects of Branding Your Workplace a “Family”

Nhân viên không muốn coi công ty là ‘gia đình’