Nỗi niềm Freelancer: Làm gì để cha mẹ hiểu?

Trong những năm gần đây, tốc độ phát triển nhanh chóng của mạng xã hội đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm hơn cho người dùng. Chính vì thế, một xu hướng việc làm mới dần xuất hiện và trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đó là freelancer. Tuy nhiên dù kiếm được nhiều tiền và có nhiều cơ hội thăng tiến nhưng những freelancer lại vấp phải ý kiến trái chiều từ gia đình và bạn bè.

GEN Z - THẾ HỆ “LÀM CHỦ”

Điều này có thể nói xuất phát từ hiện trạng ngày nay là thế hệ Z càng quan tâm và coi trọng sức khỏe tinh thần trong công việc. Đặc biệt vào giai đoạn nền kinh tế xã hội đang dần trở lại quỹ đạo bình thường, một nguồn nhân lực mới là thế hệ trẻ đang tạo ra một sự thay đổi đáng kể.

SDGsと出会って仕事が変わった 若者と大人のギャップに危機感、今やらなければ (前編) | SEAFOODLEGACY TIMES
Nguồn: iStock

Tiếp xúc với mạng internet càng nhiều, thế hệ trẻ ngày nay càng có xu hướng đưa ra những yêu cầu “cơ bản” của mình về một nơi làm việc lý tưởng. Lấy ví dụ trong một trạng thái được đăng tải tại trang “Insight mất lòng” đã nhận được nhiều sự đồng tình của người theo dõi. Có thể thấy được, ngày nay, bên cạnh những nhận thức về sức khỏe tinh thần của bản thân, gen Z còn chủ động đưa ra yêu cầu về chất lượng nơi làm việc, chế độ lương thưởng hay thậm chí là cơ hội việc làm của chính mình.

Nguồn: Insight mất lòng

"Việc tìm kiếm một nơi làm việc tôn trọng các giới hạn và nhu cầu của nhân viên rất quan trọng với thế hệ ngày nay", Lauren Stiller Rikleen, Chủ tịch Rikleen Institute for Strategic Leadership (Viện nghiên cứu lãnh đạo chiến lược Rikleen) chia sẻ với Insider. "Điều đó sẽ không thay đổi. Với mỗi thế hệ mới, điều đó sẽ ngày càng mạnh mẽ hơn". [1]

Và một khi mà công ty, doanh nghiệp không thể đáp ứng nhu cầu đó của thế hệ trẻ ngày nay, họ sẽ không ngần ngại mà tìm kiếm một công việc khác phù hợp hơn. Cũng chính lúc này, vị thế của nhân viên gen Z trở thành thế chủ động hơn trong công việc, họ chủ động tìm kiếm việc làm, chủ động đưa ra yêu cầu đãi ngộ tương ứng trong công việc đồng thời chủ động nghỉ việc vào thời điểm mà họ cảm thấy không còn phù hợp nữa.

CHA MẸ MONG MUỐN GÌ Ở CON?

Trong văn hoá gia đình Á Đông, cha mẹ thường có xu hướng bảo bọc con, mong con đi theo con đường mà cha mẹ cho là đúng đắn. Ông bà ta ngày xưa có câu: “Cha mẹ đặt đâu, con ngồi đó” để cho thấy được thái độ chở che, mong muốn theo sát và thay con quyết định những con đường mà con “phải đi mới là tốt cho con”. Vì vậy, trong mắt cha mẹ, nghề nghiệp của con cũng nằm trong phạm vi cần được cha mẹ xét duyệt. 

Tình cờ mình có đọc được một bài chia sẻ của bạn Ngọc Phương như sau:

May be an image of 1 person and text

Nguồn: Ngọc Phương

Theo như nội dung trong hình có thể biết được trong mắt cha mẹ, sáng đến công ty, chiều đi về nhà, đi làm theo giờ hành chính là có công ăn việc làm ổn định. Còn những người freelancer, thời gian làm việc không giới hạn, suốt ngày chỉ ru rú ở nhà “làm việc” là thất nghiệp, lông bông, không hề ổn định chút nào. 

FREELANCE - CƠ HỘI HAY RÀO CẢN

Freelance, hay còn gọi là nghề tự do. Những người làm việc freelance, được gọi là freelancer. Freelancer sẽ không bị giới hạn bởi những quy định của công ty, môi trường hay địa điểm và thời gian làm việc.

45 Inspiring Illustrations About Workspaces, Creativity and ArtNguồn: Dribbble

Một trong những lý do khiến xu hướng làm việc tự do xuất hiện và phổ biến là thời đại internet phát triển nhanh chóng khiến cho việc tìm kiếm và bàn giao công việc qua mạng trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Đặc biệt là khi có khá nhiều bạn trẻ trong thế hệ trẻ ngày nay không chấp nhận những điều lệ trong quy định của công ty, mong muốn làm việc thoải mái, cân bằng giữa việc đi làm và đi chơi. Chính vì thế mà xu hướng freelancer bắt đầu phổ biến rộng rãi và phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam trong những năm gần đây.

Làm freelancer, các bạn trẻ có nhiều thời gian bên gia đình hơn, không bị gò ép trong một môi trường làm việc hay những quy củ bắt buộc phải tuân theo.  Tính chất làm việc tự do và thoải mái của freelancer hiện nay đã thu hút nhiều sự chú ý về cơ hội việc làm không chỉ cho thế hệ trẻ mà còn thu hút cả những nhà tuyển dụng khi họ không cần phải chi trả những chi phí bảo hiểm nào cho những nhân sự freelancer. 

Tuy nhiên, freelancer vẫn là một lĩnh vực khá mới tại Việt Nam, không quá nhiều người có thể hiểu nó một cách tường tận được.  Ví dụ khá rõ nét như đã đề cập trên, nhiều bậc phụ huynh có con em làm freelancer không cho rằng đây là một nghề nghiệp “ổn định”. Đặc biệt trong xã hội Việt Nam, cha mẹ và những người xung quanh đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định lựa chọn nghề nghiệp của mỗi cá nhân.

LÀM GÌ ĐỂ CHA MẸ HIỂU?

  1. Nỗi sợ đến từ đâu?

    Có thể nói, việc bạn có thể gắn bó dài lâu với một công việc phụ thuộc ít nhiều vào sự ủng hộ của gia đình. Trong tập 1 của podcast mùa 3 Thử Thành Thật, khách mời Hà Thiên Kim đã chia sẻ về quyết định bỏ học tại trường Nhân Văn đã nhận được sự phải đối từ cha mẹ mình “Muốn làm gì thì làm, phải học cho xong để lấy cái bằng đi đã.”

    Bởi vì trong mắt bất kỳ vị phụ huynh nào, sự ổn định là trên hết, những quyết định về việc làm freelancer thường không ổn định về giờ giấc, nơi làm việc đã trở thành một cái nghề hết sức “lông bông” trong mắt cha mẹ. Chính vì vậy, biết được nguồn cơn nỗi lo lắng của cha mẹ sẽ có thể giúp bạn thuyết phục được họ.

  2. Xây dựng niềm tin

    Sau khi đã hiểu được nguồn gốc của nỗi lo sợ của cha mẹ về nghề freelancer, hãy tiến hành xây dựng niềm tin với bậc phụ huynh của mình. 

    Nếu cha mẹ lo lắng về vấn đề tài chính của bạn, hãy chứng minh cho cha mẹ mình bằng cách cho họ xem về chế độ lương thưởng mà bạn nhận được cũng như cơ hội việc làm và kế hoạch làm việc mà bạn đã có được khi làm tại vị trí freelancer.

     

    Nguồn: iStock

    Nếu vấn đề làm cha mẹ lo lắng lại là giờ giấc sinh hoạt của bạn khi làm freelancer, hãy nói cho cha mẹ hiểu những lợi ích về thời gian mà freelancer có thể đạt được, một trong số đó là có nhiều thời gian bên gia đình hơn.

    Còn nếu như cha mẹ lo lắng về việc liệu bạn có thể bị đuổi việc hay thất nghiệp khi làm freelancer không thì hãy giải thích cho cha mẹ rằng cơ hội việc làm của freelancer là cực kỳ to lớn. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp có xu hướng tuyển dụng freelancer không chỉ vì kinh nghiệm làm việc của họ mà còn suy xét đến những chi phí mà công ty không cần phải chi trả như nhân viên toàn thời gian.

  3. Thoả hiệp với sự thật

    Và cuối cùng, khi đã giải bài toán lo lắng của phụ huynh, nếu như cha mẹ chấp nhận và ủng hộ bạn, thì còn gì tuyệt vời hơn nữa. Nhưng nếu, cha mẹ vẫn không đồng ý với bạn thì sao? Điều duy nhất cần làm lúc đó là khi được hỏi thăm về công việc freelancer, hãy khéo léo trả lời những điều được cho là ổn định trong mắt cha mẹ như vấn đề lương thưởng hay đơn giản là việc các bạn vẫn đang cảm thấy hạnh phúc và thoải mái với chính công việc freelancer hiện tại của mình.

    Đây chỉ là một vài giải pháp mà bạn có thể tham khảo để có thể thuyết phục được gia đình của mình về nghề nghiệp mà bạn lựa chọn. Tuy nhiên, “mỗi nhà mỗi cảnh” không phải lúc nào cũng có thể áp dụng các phương pháp trên để giải quyết sự không đồng thuận từ phía gia đình. Điều quan trọng nhất trong quá trình này là sự cảm thông, thấu hiểu và tôn trọng. Bởi lẽ, trong con đường hành trình sự nghiệp, sự ủng hộ của gia đình sẽ là động lực và là hậu phương vững chắc cho mỗi người.

    Nguồn tham khảo:

    [1] Gen Z ngày càng quan tâm và coi trọng sức khỏe tinh thần trong công việc


Thế hệ Trẻ trong Thời Đại COVID-19

Trong suốt 2 năm chiến đấu với đại dịch COVID-19, toàn thế giới đã phải đối mặt với nỗi đau mất mất không chỉ là về con người, của cải mà còn cả tinh thần. Tuy nhiên thế hệ trẻ đặc biệt là thế hệ được nhìn nhận là một thế hệ lo âu như gen Z đã có một cái nhìn đầy tích cực đối với 2 năm đại dịch vừa qua và chuẩn bị kỹ càng cho tương lai sắp tới.

Thế hệ gen Z vốn được trưởng thành trong môi trường công nghệ phát triển mạnh mẽ. Nhưng đi kèm theo đó là những vấn đề phát sinh của thời đại mới, ta gọi nó là “quá tải” thông tin. Một khi phương tiện truyền thông xã hội trở thành một phần thiết yếu trong cuộc sống, thế hệ trẻ ngày nay dần quan tâm nhiều hơn đến các vấn đề xảy ra xung quanh mình và các vấn đề “được ghi lại” trên mạng xã hội. Như bài viết Khi bố mẹ không vui vì bạn “vác tù và hàng tổng” đã đề cập rằng thế hệ Z của Việt Nam là nhóm người theo chủ nghĩa đa văn hóa và quan tâm đến các vấn đề xã hội khác nhau gồm trách nhiệm xã hội, các vấn đề môi trường bình đẳng giới.

Gen Z - Thế hệ lo âu (Ảnh: Teen Vogue)

Thế hệ Đón Chào

Mượn lời phát biểu từ BTS một nhóm nhạc Hàn Quốc trong bài phát biểu tại Chương trình Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDG Moment) tại kỳ họp thứ 76 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc (New York, Mỹ): “Đừng nhìn nhận là Thế hệ Mất Mát, hãy gọi đây là Thế hệ Đón Chào”.[1] Có thể nói, 2 năm đại dịch vừa qua là một khoảng thời gian đầy hụt hẫng và bối rối. Nhiều buổi khai giảng và bế giảng đã bị huỷ, các buổi tiệc sinh nhật không được tổ chức hay những kế hoạch du lịch bị hoãn lại đối với ai cũng là một điều cực kỳ khó khăn. Tuy nhiên, đối mặt với những mất mát về vật chất và tinh thần, thế hệ Z khác với “lời đồn đại” về một thế hệ nhạy cảm, lo âu lại giữ được tâm thế tích cực và thái độ sống hạnh phúc.

Thế hệ Z dùng thái độ tích cực đối mặt với đại dịch (Ảnh: Brands Vietnam)

Đứng trước những mất mát mà đại dịch COVID-19 đem lại, thế hệ Z cũng có thể tìm ra được những ý nghĩa thật sự trong khoảng thời gian bị lãng quên bởi đại dịch. Đây chính là điểm thách thức lớn nhất cho thế hệ trẻ này, liệu rằng họ có thể tự nhìn nhận ra được con đường tương lai của họ hay không hay dần lạc lối trong chính cảm xúc của mình. Dù câu trả lời có như thế nào, mình tin rằng thế hệ tương lai của đất nước, thế hệ trẻ không dễ dàng bỏ cuộc khi họ chưa thực sự nỗ lực. Trưởng thành từ những áp lực đã giúp cho gen Z phần nào đó thay vì lạc lối, họ đang kiến tạo nên một cuộc sống mới trong thời đại COVID-19 này.

Thế hệ trẻ kiến tạo nên cuộc sống mới (Ảnh: Back Button)

Cùng vẽ nên bức tranh thời đại mới

Hậu COVID, bên cạnh những nỗ lực đưa mọi thứ trở lại guồng quay của thời gian, thế hệ Z còn phải đối mặt với tương lai của bản thân và thế giới. Đặc biệt thế hệ trẻ Việt Nam mang trong mình trọng trách lớn lao về những mục tiêu phát triển bền vững (Sustainable Development Goals – SDG) để rồi không một ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình phát triển của đất nước lại càng cần phải thận trọng hơn bao giờ hết. Thận trọng ở đây không phải là thận trọng trong lựa chọn, bởi lẽ không ai có thể đảm bảo rằng bất kỳ sự lựa chọn nào cũng là đúng đắn. Tuy nhiên, điều đáng nói ở đây, thế hệ Z Việt Nam cần trong tâm thế sẵn sàng tiến về phía trước. Và các bạn cần biết rằng mỗi sự lựa chọn đều là một thay đổi cho những bước khởi đầu của tương lai và những quyết định được đưa ra cần được suy xét kỹ hơn. Để có thể thực thi bức tranh thời đại mới, có một vài nét vẽ quan trong cần được thực hiện:

1. Nét vẽ đầu tiên - TIÊM VACCINE:

Tiêm Vaccine phòng ngừa virus corona là một tấm vé giúp bước lên con tàu hành trình đi đến thời đại mới. Nghe có vẻ là một điều gì đó tầm thường nhưng lại khá cần thiết. Có thể nói, tiêm vaccine là một liều thuốc giúp bản thân nhận được các kháng thể chống lại virus và cũng là liều thuốc tinh thần giúp xã hội có thể tái hòa nhập và bắt đầu giao thương hợp tác trở loại một cách bình thường.

2. Nét vẽ thứ hai - Cởi mở để Chữa lành (Willing to Healing) [2]:

Khác với những thế hệ đi trước, thế hệ trẻ gần đây quan tâm khá nhiều đến chăm sóc sức khỏe tinh thần và giá trị cuộc sống. Để có thể thay đổi và kiến tạo nên thời đại mới, chính bản thân các bạn trẻ hiện nay cũng cần được chăm lo về mặt tinh thần thì mới có thể hướng đến việc thay đổi lớn hơn.

3. Nét vẽ thứ ba - Lắng nghe:

Nét vẽ thứ ba cũng như là nét vẽ quan trọng nhất trong việc thực thi bức tranh thời đại mới của thế hệ đón chào. Để có thể hướng tới 17 mục tiêu phát triển bền vững được Liên Hợp Quốc đặt ra ở Việt Nam, điều cần nhất lúc này là lắng nghe.

Có thể nói, việc lắng nghe không bao giờ là lỗi thời cả. Để không một ai bị bỏ lại trong tiến trình phát triển bền vững, việc lắng nghe là hoàn toàn cần thiết. Thế hệ ngày nay có thể lắng nghe được nỗi khó khăn của trẻ em vùng sâu vùng xa hay  thấu cảm được lời kêu cứu của Trái Đất trước sự biến đổi khí hậu nặng nề hay như việc nghe thấy những bất công và lên tiếng vì bình đẳng giới trong xã hội. Rất rất nhiều vấn đề xã hội đã và đang tiếp diễn xảy ra và hành động trước hết có thể bước đầu giải quyết chúng đó là lắng nghe.

Có thể nói, thế hệ trẻ trong thời đại COVID-19 là một bức tranh chưa hoàn thiện, mới chỉ là những nét vẽ thô sơ mộc mạc nhưng không thể phủ nhận những nét vẽ ấy đã phần nào đóng góp những mảnh ghép đầu tiên cho mục tiêu phát triển bền vững của thế giới. Chính vì vậy, các bạn trẻ bây giờ cầm lên những công cụ cũng chính là kiến thức của chính bản thân mình bắt đầu thực hiện tiếp những nét vẽ cho bức tranh thời đại mới.

 

Nguồn tham khảo:

[1] Toàn văn bài phát biểu của BTS tại kỳ họp thứ 76 của Liên Hợp Quốc: 'Đừng nhìn nhận là Thế hệ Mất mát, hãy gọi đây là Thế hệ Đón chào'

[2] Thế hệ lo âu


Zero Waste - Hướng tới lối sống bền vững

Có thể nói, hiện nay Trái Đất đang đối mặt với một làn sóng rác thải ra môi trường, đặc biệt là rác thải nhựa. Đây là một trong những nguyên nhân gây ra sự biến đổi khí hậu và sự cạn kiệt về tài nguyên môi trường.  Chính vì thế, các nhà môi trường học đã đề xuất một lối sống bền vững mới, giải pháp tiết kiệm nhất cho vấn đề môi trường. Và bắt đầu từ những năm gần đây, Zero Waste - nói không với rác thải, một xu hướng hoàn toàn mới cho toàn cầu dần được phổ biến.

ZERO WASTE - Hướng tới số KHÔNG tuyệt đối

Zero Waste - nói không với rác thải. Hiểu đơn giản Zero Waste (không rác thải) hướng tới lối sống không xả rác thải ra môi trường dưới mọi hình thức, thông qua tái chế, tái sử dụng, tiết giảm,... Ở góc độ vĩ mô, Zero Waste hướng tới tái định nghĩa nền kinh tế. Chúng ta đang sống ở nền kinh tế tuyến tính - khai thác và tận dụng các tài nguyên từ trái đất và xả thải rác thải ra môi trường. Mục đích của Zero Waste là tiến tới nền kinh tế tuần hoàn - nói không với rác. Nền kinh tế tuần hoàn lấy ý tưởng từ tự nhiên - mọi tài nguyên đều luân chuyển tuần hoàn, không có sự tồn tại của “rác”. Áp dụng Zero Waste không những giải quyết được các vấn đề về nhức nhối về môi trường mà còn đáp ứng được nhu cầu ngày càng gia tăng của con người, hướng tới sự phát triển bền vững.[1] 

Mô hình giải pháp 5R (Ảnh: Nguyễn Tỉnh)

REDUCE: 

Theo UNEP, các sự kiện thể thao lớn có thể thải đến 750.000 chai nhựa [1]. Nhận thức được điều đó, SEA Games 31 được tổ chức tại Việt Nam cũng đã và đang áp dụng nhiều biện pháp trong nỗ lực giảm nhựa chung, giúp xây dựng một kỳ đại hội xanh - sạch - đẹp. Văn phòng WWF tại Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với Ban tổ chức triển khai xây dựng thực hiện công tác giảm nhựa trên tinh thần tự nguyện trong quá trình sự kiện diễn ra. Với thông điệp xuyên suốt đại hội: tổ chức một kỳ SEA games xanh, không rác thải nhựa, WWF đã thực hiện chương trình “Gom nhựa lựa quà”. Tại chương trình này, các vật phẩm, các kỷ niệm chương, quà lưu niệm  đều được làm từ các vật liệu tái chế như nhôm, đồng, nhựa… [2]

WWF nhuộm “xanh” SEA Games 31 (Ảnh: ThanhNienViet)

REUSE:

Không dừng lại ở đó, mỗi cá nhân hoàn toàn có thể giảm thải rác sử dụng để có thể tiến dần đến Zero Waste bằng nhiều hành động đơn giản: sử dụng bình đựng nước tái sử dụng, ống hút kim loại, hưởng ứng việc sử dụng, mua bán hoặc trao đổi đồ cũ,... [1] Gần đây là chương trình “Đổi vỏ chai cũ nhận sản phẩm mới” và chương trình “Thu hồi pin cũ - Bảo vệ Trái Đất xanh” của Cocoon đang diễn ra hết sức sôi nổi vừa để tăng cường ý thức bảo vệ môi trường cho mọi người đặc biệt là giới trẻ, khách hàng mục tiêu của Cocoon, vừa hướng tới nền kinh tế bền vững sau này. Theo thông tin từ báo Tài nguyên và Môi trường, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam VCCI vừa phát động Chương trình Đánh giá, Công bố Doanh nghiệp bền vững tại Việt Nam (CSI) năm 2022. Chương trình nhằm đề cao các doanh nghiệp hướng tới 3 khía cạnh toàn diện: kinh tế - xã hội - môi trường. [3]

RECYCLE:

Ngoài ra, mỗi vật dụng đã qua sử dụng trừ khi không thể tái chế được nữa thì tái chế là một biện pháp khác để hạn chế tối đa lượt rác thải ra môi trường. Một chương trình của Logitech có thể chưa được nhiều người trẻ biết đến là chương trình Việt Nam Tái Chế. Đồ điện tử đã hư hỏng hoặc đã qua sử dụng của Logitech sẽ được thu gom tận nơi hoặc mang đến những cơ sở tái chế chỉ định của Logitech hoàn toàn miễn phí. Sau các đồ điện tử của nhãn hàng đều có những nhãn tái chế được ghi chú rõ ràng, có thể truy cập đường link để biết thêm thông tin.  

REFUSE:

Nguyên tắc từ chối những gì mình không cần. Không cần ở đây là có thể thay thế các dụng cụ ăn uống, hộp xốp đựng hay chai nước suối thành hộp thuỷ tinh đựng thức ăn, ly nước, bình nước cho bản thân có thể sử dụng nhiều lần. Điều này không chỉ giảm thiểu được lượng rác thải nhựa thải ra môi trường mà còn giúp bản thân tiết kiệm được chi phí cho các đồ dùng không cần thiết.

ROT:

Ủ phân những gì còn lại. Những loại rác hữu cơ (organic rubbish) là các loại rác dễ phân huỷ như thức ăn thừa, trái cây, rau củ quả hay bã cà phê, bã trà,... Một loại rác có thể tìm thấy từ bất cứ đâu trong sinh hoạt hằng ngày của mỗi người đều có thể được tận dụng để làm phân bón cho cây, giúp cây phát triển tốt hơn. Nguyên tắc này có thể dễ dàng được thực hiện nhờ vào thói quen phân loại rác tại nơi ở, nơi sinh hoạt, làm việc hoặc học tập. 

 

Những nỗi khổ chỉ người sống Zero Waste mới hiểu được

Zero Waste không phải là chỉ hạn chế dùng và thải đồ nhựa. Zero Waste (Không rác thải) thực chất là cái đích cuối cùng của một lối sống xanh, là sống hoàn toàn không xả rác ra môi trường, thông qua việc cắt tất cả những tiêu dùng không cần thiết, kết hợp với tái sử dụng và tái chế 100% tất cả các nguồn nguyên vật liệu sử dụng trong sinh hoạt. Tất nhiên là không sử dụng các loại vật liệu đóng gói hay bất cứ vật liệu gì dùng một lần. 

Đây thực ra là một lối thực hành rất khó và hoàn toàn không thể là chuyện làm được ngay trong ngày một ngày hai. Vậy nên khi mọi người nói tới Zero Waste, thì mình nên hiểu đó là một quá trình thay đổi từng bước nhỏ, giảm dần từng thứ, cái dễ làm trước, để hướng tới mục tiêu cuối cùng là cắt giảm hoàn toàn. 

Zero Waste không phải là một khái niệm hoàn hảo tuyệt đối, mà nó là một lối sống mà theo đó bạn đưa ra những lựa chọn "xanh" hơn để giảm tác động của mình. Khi bạn hiểu được sâu xa ý nghĩa của việc đó, bạn sẽ hiểu được rằng Zero Waste sẽ không phải là ít vứt đồ đi hơn, mà là bạn sẽ không mua món đồ đó từ đầu.[4]

Lối sống Zero Waste có thể đem lại nhiều bất tiện (Ảnh: Getty Images)

5 nguyên tắc cơ bản mà lối sống Zero Waste đặt ra tưởng chừng như dễ làm nhưng mà làm không dễ tí nào. Đã quen với lối sống dễ dàng và tiện lợi mà các vật phẩm nhựa đem lại, thì có mấy khi con người chúng ta lại có thể nhanh chóng thay đổi thói quen sống của mình để hướng tới một lối sống hoàn toàn “say NO” với đồ nhựa.

Thậm chí, đôi khi chính lối sống này có thể mang đến những dè bỉu từ chính những người xung quanh rằng “Tại sao phải cố gắng sống một cách khổ sở như thế?”. Đi đâu cũng phải xách đồ lỉnh kỉnh, nào là bình nước, là hộp cơm, là túi giấy đựng đồ,... thay vì chỉ đơn giản là đi tới đâu mua đồ chỉ cần có túi nilon lả có thể dễ dàng đựng đồ rồi mang về. Và thỉnh thoảng ta cũng tự hỏi bản thân rằng “Nếu mình không dùng thì người khác cũng dùng, đâu thể nào mà thay đổi hết được.”

 

Thay đổi nhỏ - Đóng góp to

Như đã nói, việc thay đổi thói quen là một việc hết sức khó khăn. Nhưng chúng ta, chính những con người đang sinh sống trên Trái Đất này, có thể quyết định được một tương lai bơi lội dưới làn nước trong sạch hay một đại dương toàn rác, hít thở dưới bầu không khí trong lành hay một môi trường đầy ô nhiễm. Điều đó hoàn toàn phụ thuộc vào chính bản thân chúng ta.

Nếu không thể hoàn toàn thay đổi được thói quen thì hãy bắt đầu từ những điều nhỏ nhất. Đơn giản là đóng góp cho các chương trình trồng cây, gây rừng hay các quỹ hỗ trợ về môi trường. Đồng thời, bắt đầu giảm thiểu đồ dùng nhựa trong đời sống hằng ngày. Vì xu hướng Zero Waste không quá vĩ mô mà có thể thực hiện từ những điều cơ bản nhất mà cũng không tốn quá nhiều chi phí nên các bạn trẻ hiện nay có thể tập dần phương pháp Zero Waste này và hướng đến một lối sống bền vững cho chính bản thân mình.

Lối sống bền vững - Zero Waste (Ảnh: FreePik)

Nguồn tham khảo:

[1] Zero Waste - Xu hướng của thời đại

[2] Tâm sự về hành trình nhuộm “xanh” SEA Games 31

[3] Đánh giá Doanh nghiệp bền vững 2022: xem trọng yếu tố môi trường

[4] Anh hùng khí hậu Minh Hồng: Zero Waste không phải là giảm việc vứt đi, mà là… giảm mua


“Ét o ét” - Làm gì khi Trái Đất kêu cứu?

Trong mấy thập kỷ qua, nhân loại đã và đang trải qua các biến động bất thường của khí hậu toàn cầu. Hiểm họa biến đổi khí hậu này làm xáo động môi trường sinh thái, đã và đang gây ra nhiều hệ lụy với đời sống loài người. Đã đến lúc, con người cần đứng lên đáp lại lời “cầu cứu” của Trái Đất.

 

Nhìn chung về biến đổi khí hậu trên thế giới

Bên cạnh đại dịch Covid-19 bùng nổ từ năm 2019, một vấn đề nhức nhối hơn được đặt lên bàn cân: Trái Đất đang cầu cứu. Tuy nhiên, đây không phải là lần đầu tiên Trái Đất cất lên tiếng nói của mình. Các công trình nghiên cứu quy mô toàn cầu về hiện tượng này đã được các nhà khoa học ở những trung tâm nổi tiếng trên thế giới tiến hành từ đầu thập kỷ 90 thế kỷ XX.

Hội nghị quốc tế do Liên hiệp quốc triệu tập tại Rio de Janeiro năm 1992 đã thông qua Hiệp định khung Chương trình hành động quốc tế nhằm cứu vãn tình trạng “xấu đi” nhanh chóng của bầu khí quyển Trái đất, vốn được coi là nguyên nhân chủ yếu của sự gia tăng hiểm họa.Tổ chức nghiên cứu liên chính phủ về biến đổi khí hậu của Liên hiệp quốc (IPCC) đã được thành lập, thu hút sự tham gia của hàng ngàn nhà khoa học quốc tế. Tại Hội nghị Kyoto năm 1997, Nghị định thư Kyoto đã được thông qua và đầu tháng 2/2005 đã được nguyên thủ 165 quốc gia phê chuẩn.[1]

Nghị định thư Kyoto 1997 được phê chuẩn cho thấy mối hiểm hoạ về biến đổi khí hậu vẫn luôn là một trong những mối quan tâm hàng đầu của Liên Hợp Quốc. Được biết rằng, Việt Nam là một nước đang phát triển không nằm trong phụ lục trọng tâm các nước phải cam kết cắt giảm khí thải. Nhưng là một trong các nước thành viên, Việt Nam cũng phải tuân thủ thực hiện các cam kết bắt buộc theo Điều 10 dành cho tất cả các Quốc gia thành viên. Các cam kết này được xây dựng dựa trên các cam kết của Điều 4 UNFCCC và cụ thể hóa chúng.[2]

COP26: Capitalist Nations Exploit Labor and Resources - LA Progressive

Nhiệt độ khí hậu của Trái Đất theo dữ liệu từ NASA (1979 & 2019). Nguồn: NASA Climate.

 

Thực trạng biến đổi khí hậu tại Việt Nam

Theo thống kê toàn cầu, Việt Nam đứng top 20 quốc gia có chỉ số rủi ro trước biến đổi khí hậu, đồng thời xếp thứ 6 quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề do biến đổi khí hậu. Các tác động biến đổi do khí hậu ảnh hưởng tới hơn 74% dân số, đặc biệt là nhóm người không có điều kiện, thiếu khả năng phục hồi sau những thảm hoạ do thiên tai.[3]

Đồng bằng Sông Cửu Long vốn được coi là mũi nhọn kinh tế không chỉ ở vùng Nam Bộ mà còn là cả nước Việt Nam. Tuy nhiên, đứng trước mối nguy hại về biến đổi khí hậu, chịu ảnh hưởng và tác động nặng nề khiến hạn mặn diễn ra hằng năm dần nghiêm trọng hơn bao giờ hết.

Đề xuất hỗ trợ 100% phí bảo hiểm cây lúa, cây cà phê cho hộ nghèo

Hạn hán đe doạ mùa màng ở Đồng bằng Sông Cửu Long. Nguồn: Báo Tài nguyên và Môi trường.

 

Đỉnh điểm hậu quả nặng nề của biến đổi khí hậu có thể thấy là cột mốc mùa lũ năm 2020 ở miền Trung Việt Nam, thiệt hại kinh tế lên đến 36.000 tỷ đồng [4]. Theo Kịch bản biến đổi khí hậu năm 2020, với tốc độ dâng cao của mực nước biến và đường bờ biển chạy dài khắp hầu hết chiều dài đất nước, Việt Nam có nguy cơ đối mặt với việc mất đi 12,2% diện tích lãnh thổ và đe doạ chỗ sinh sống của 17 triệu người dân [1]. Nếu mực nước biển dâng lên 1 mét,  sẽ nhấn chìm 47,29% diện tích ĐBSCL, khoảng 17,15% diện tích TP.HCM, 13,20% diện tích Đồng bằng sông Hồng… [5]

Bão chồng bão, lũ chồng lũ tại miền Trung năm 2020. Nguồn: Báo Chính phủ

 

Trái Đất đã kêu gọi - Làm gì để phản hồi?

Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-Moon đã phát biểu “Biến đổi khí hậu là thách thức xác định của thời đại chúng ta”[6]. Chính vì vậy đã đến lúc chúng ta cần có trách nhiệm và ý thức đối với mối nguy hại từ biến đổi khí hậu tại Việt Nam.  Trước hết, chúng ta cần tham gia một cách chủ động và tích cực vào các chiến dịch, chương trình do Liên hiệp quốc chủ trì về biến đổi khí hậu toàn cầu. 

"Tôi chọn lối sống bền vững"

Lối sống bền vững được định nghĩa là cách sống nhằm giảm thiểu dấu chân carbon (carbon footprint) của mỗi người lên trái đất. Nói cách khác, lối sống bền vững là hình thức giảm thiểu những gánh nặng mà mỗi người đặt lên thiên nhiên và các tài nguyên khác của trái đất. [7]

Nhà bảo vệ môi trường Hoàng Thị Minh Hồng đã từng nói trong một bài phỏng vấn: ““Cai” đồ nhựa cũng khó như bỏ thuốc lá!”.[8] Có thể nói, việc thay đổi mức sống và thói quen sử dụng nhựa, hướng đến một lối sống bền vững không phải là việc một sớm một chiều có thể thực hiện được. Không cần phải làm những điều gì hết sức to lớn, chúng ta có thể bắt đầu từ những bước nhỏ. Sau đây là 2 việc đơn giản mà mỗi người chúng ta có thể làm để giảm thiểu dấu chân carbon:

  • Tái sử dụng.

Nếu như có thể, chúng ta nên nói không với việc sử dụng nhựa. Tuy nhiên, con số không tròn trĩnh là việc không thể nào thực hiện ngay lập tức được mà cần có một khoảng thời gian để tập dần và thích nghi. Chính vì thế, nếu “trót lỡ” sử dụng nhựa, hãy tái sử dụng chúng cho những lần sau đó. Lợi ích của việc tái sử dụng nhựa không chỉ có thể kéo dài được tuổi thọ của đồ nhựa mà còn tiết kiệm được rất nhiều chi phí cho chúng ta.

  • Tránh lãng phí thực phẩm.

Điều này nghe có vẻ vô lý. Nhưng theo báo cáo của Tổ chức Nông lương Liên Hợp Quốc (FAO), ước tính khoảng 1/3 tổng số thực phẩm được sản xuất trên toàn thế giới không bao giờ được tiêu thụ. Nhiều người cho rằng thực phẩm có thể phân huỷ được nên không được cho là “rác”. Chính vì vậy mà khi thực phẩm dư thừa bị bỏ đi, chôn xuống đất để phân huỷ đã phát sinh ra khí metan CH4, đây là dạng khí gây ra hiệu ứng nhà kính gấp 25 lần khí carbon, góp phần ảnh hưởng đến sự biến đổi khí hậu.

Một tấm gương điển hình cho lối sống bền vững có thể kể đến Helly Tống. Sống đúng khẩu hiệu, với mong muốn trái đất có một hệ sinh thái cân bằng hơn, Helly Tống đã gắn bó với lối sống thanh tịnh trong nhiều năm - ăn chay trường, thiền định và luôn hành động vì môi trường.

Hiện nay, Helly Tống (1995) được khán giả biết tới với nhiều vai trò khác nhau. Cô vừa là người mẫu, vừa là diễn giả truyền cảm hứng, vừa là doanh nhân thành công với The Yên Concept và Lại Đây Refill Station, đồng thời là người ươm mầm cho những dự án xanh khi là Giám đốc Truyền Thông của Sống Foundation.

Có lẽ vì thế mà dường như Helly Tống đã trở thành một nguồn cảm hứng cho giới trẻ ngày nay về lối sống xanh. Đồng thời những thành tựu mà cô gặt hái được trong lĩnh vực này phần nào đã giúp cho cô trở thành một đại diện tiêu biểu của lối sống bền vững và có sức lan tỏa.

 

MChâu Bùi sống trong căn hộ tự thiết kế ngập tràn cây xanh | Giải tríột gương mặt tiêu biểu khác cho lối sống xanh là Châu Bùi. Vốn dĩ là một người mẫu, influencer trong thời trang và nghệ thuật khá quen thuộc với giới trẻ, Châu Bùi đã dùng chính sức ảnh hưởng của mình để lan tỏa lối sống xanh đến với nhiều người hơn. Đặc biệt, Châu Bùi luôn cập nhật về lối sống xanh bền vững của mình lên các trang mạng xã hội và thậm chí là website của chính mình.

Điều này, phần nào đã nhận được sự ủng hộ và hưởng ứng từ các bạn trẻ - thế hệ tương lai của đất nước. Và chính vì thế, những nỗ lực chia sẻ của Châu Bùi đã góp phần không nhỏ trong việc nâng cao nhận thức, ý thức và thay đổi hành vi của cộng đồng.

Vì vậy, còn chần chờ gì mà không đáp lại lời cầu cứu của Trái Đất. Và sẽ không bao giờ là muộn khi bắt đầu bắt tay thực hiện lối sống bền vững từng bước một, cứu lấy “mảng xanh” của Trái Đất và hướng đến lối sống bền vững. Tất nhiên, không chỉ bản thân độc giả mà thậm chí chính chúng tôi Dear Our Community sau khi viết bài này cũng bắt đầu thực hiện nỗ lực trả lời tiếng gọi của môi trường.

 

Nguồn tham khảo:

  1. Hiểm họa của biến đổi khí hậu toàn cầu đối với Việt Nam và nhìn từ Việt Nam
  2. Nghị định thư Kyoto năm 1997
  3. Trẻ em và biến đổi khí hậu
  4. Bão, lũ 2020 khiến miền Trung thiệt hại hơn 36.000 tỷ đồng
  5. Nhiều khu vực tại Việt Nam có nguy cơ chìm sâu khi mực nước biển dâng nhanh
  6. Climate change poses ‘defining challenge’ of our time, Ban says
  7. Chọn lối sống bền vững để bảo vệ môi trường: Có khó không?
  8. Anh hùng khí hậu Minh Hồng: Zero Waste không phải là giảm việc vứt đi, mà là… giảm mua